29/10/2008 - 29 EKÄ°M CUMHURÄ°YET BAYRAMI
Arkadaşlar herkesin 29 Ekim Cumhuriyet Bayramı kutlu olsun
[deÄŸiÅŸtir] Cumhuriyet Bayramı, 29 Ekim 1923'te Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM)'nin Cumhuriyeti ilan etmesinin kutlandığı, Türkiye'nin resmî bayramlarından biri. Osmanlı Ä°mparatorluÄŸu'nun dağılması ve Ulusal KurtuluÅŸ Savaşı sonrası, M. K. Atatürk'ün önderliÄŸinde Türkiye Devleti'nin bir cumhuriyet olduÄŸu 29 Ekim 1923'te ilan edilmiÅŸtir.
Cumhuriyet öncesi Osmanlı Devleti, hüküm sürdüÄŸü 624 yılda 36 padiÅŸah tarafından yönetilmiÅŸtir. Son padiÅŸahı Vahdettin'dir. PadiÅŸah, ÅŸah, kral, hakan, sultan gibi tek kiÅŸiye dayalı yönetim sistemine "mutlakiyet" denir. Mutlakiyet yönetiminde egemenlik kayıtsız ÅŸartsız tek bir kiÅŸidedir. Mutlakiyetle yönetilen ülkelerde zamanla ülkeyi yöneten tek kiÅŸiye yardımcı olsun diye meclis kuruldu. Meclis üyeleri halkın dileklerini yöneticiye duyurur, yasa tasarısını hazırlardı. Bu yasa taslakları yönetici tarafından benimsendiÄŸinde yasalaşırdı. Bu yönetim biçimine "meÅŸrutiyet" denir. MeÅŸrutiyette meclisin yetkileri sembolik düzeyde olabileceÄŸi gibi, bir cumhuriyetteki kadar geniÅŸ de olabilir. Osmanlı Devletinde 1876 ve 1908 yıllarında iki kez meÅŸrutiyet ilan edilmiÅŸtir. Birinci Dünya Savaşı, Ä°kinci MeÅŸrutiyet'in ilanından 6 yıl sonra, 1914'te baÅŸladı. Bu savaÅŸa dünyanın belli baÅŸlı devletleri katıldı. Dört yıl süren savaÅŸ, Ä°ttifak Devletleri'yle birlikte Osmanlı Ä°mparatorluÄŸu'nun yenik sayılmasıyla sonuçlandı ve Osmanlı toprakları Ä°ngiltere, Yunanistan, Fransa, Ä°talya gibi devletler tarafından iÅŸgal edildi.
Cumhuriyetin ilanı [deÄŸiÅŸtir]Mustafa Kemal PaÅŸa, Osmanlı hükümeti tarafından, bölgede düzeni saÄŸlaması için Osmanlı Devleti'nin bir gemisi ile, 19 Mayıs 1919'da Samsun'a gönderildi. Ülkenin çoÄŸu ilinde kongreler düzenledi. "Tek bir egemenlik var, o da Milli egemenliktir. Ülkeyi, yine ulusun kendi gücü kurtaracaktır." ilkesiyle, yurdun her tarafından gelen ulus temsilcileri (milletvekilleri), 23 Nisan 1920 günü Ankara'da Büyük Millet Meclisi'nde toplandı. Meclis, Mustafa Kemal PaÅŸa'yı "Meclis BaÅŸkanı" olarak seçti. Mustafa Kemal PaÅŸa'nın önderliÄŸinde Büyük Millet Meclisi, Türk KurtuluÅŸ Savaşı'nı baÅŸlattı. Halk ve düzenli ordular düÅŸmana karşı savaÅŸ verdiler, omuz omuza mücadele ettiler. KurtuluÅŸ Savaşı'nın zaferle sonuçlanmasını takiben 1 Kasım 1922'de TBMM saltanatı laÄŸvetti. PadiÅŸah Vahdettin "vatan haini" ilan edildi ve yurdu terk etti. 24 Temmuz 1923 tarihinde, Ä°sviçre'nin Lozan ÅŸehrinde, Lozan Üniversitesi'nde, Türkiye Büyük Millet Meclisi temsilcileri ile Ä°ngiltere, Fransa, Ä°talya, Japonya, Yunanistan, Romanya, Bulgaristan, Portekiz, Belçika, SSCB ve Yugoslavya temsilcileri tarafından Lozan Barış AntlaÅŸması imzalanmıştır. Bu antlaÅŸma ile yeni bir devletin temelleri atılmıştır. Fakat, devletin yönetim biçimi henüz belirlenmemiÅŸtir. Ä°kinci dönem Büyük Millet Meclisi, 11 AÄŸustos 1923'te ilk toplantısını yaptı. 13 Ekim 1923'te Ankara baÅŸkent ilan edildi. Atatürk; egemenliÄŸin ulusa dayandığı bir sistem olan cumhuriyet yönetiminin ilanı için hazırlıklar yapmaya baÅŸladı. 28 Ekim 1923 akÅŸamı yakın arkadaÅŸlarını Çankaya'da yemeÄŸe çağırdı. Onlara, "Yarın Cumhuriyeti ilan edeceÄŸiz." dedi. 29 Ekim 1923 günü Atatürk, milletvekilleri ile görüÅŸtükten sonra taslağı hazırlanan "Cumhuriyet" önergesini Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne verdi. Meclis önergeyi kabul etti. Böylece, Türkiye devletinin yönetimi biçimi "Cumhuriyet" olarak, adı "Türkiye Cumhuriyeti Devleti" olarak belirlendi. Atatürk, kurulan Türkiye Cumhuriyeti'nin, ilk "CumhurbaÅŸkanı" oldu. Cumhuriyetin ilanı, yurtta sevinç ve coÅŸku ile karşılandı. Cumhuriyette Atatürk'ün de söylediÄŸi üzere, "Egemenlik kayıtsız ÅŸartsız ulusundur." Ulus, kendini yönetme yetkisini, kendilerine temsil eden milletvekilleri aracılığı ile kullanır. Cumhuriyet yönetiminde, yurttaşın seçme ve seçilme hakkı vardır. Seçilen temsilciler, yasaları tasarlar ve yöneticileri ulus adına denetler. Ulus, seçimle yöneticileri seçebilir.
Bayram kabul edilmesi [deÄŸiÅŸtir]29 Ekim 1923'te TBMM, TeÅŸkilât-ı Esasiye Kanunu'nda (1921 Anayasası) yaptığı deÄŸiÅŸiklikle, devletin yönetim biçimini "cumhuriyet" olarak ilan etti. Bu ilan, aynı gece atılan 101 pare top ile kutlandı. 1924 yılında, "cumhuriyetin ilanı" ÅŸenliklerle kutlandı. 2 Åžubat 1925'de, Hariciye Vekaleti'nce (DışiÅŸleri Bakanlığı) düzenlenen bir kanun teklifinde 29 Ekim'in bayram olması önerildi.[1] Bu öneri metninde "Medeni ülkelerden her biri kendisi için millî bayram olmak üzere tek bir gün kabul etmiÅŸtir. Her millet bu ÅŸekilde belirlediÄŸi günü, resmî özel gün sayarak yalnız o günü gerek ülke içinde, gerek dış temsilciliklerinde millî törenle icra eder... Yabancılara da kutlattırılması gereken, Türkiye Cumhuriyeti'nin ve milletimizin resmî özel gününü öteki medeni ülkeler gibi bir gün olarak belirlemek lazımdır. O gün ise cumhuriyetin ilanı günü olan 29 Ekim'den baÅŸkası olmamalıdır."[1] dendi. Bu teklif Meclis Anayasa Komisyonu tarafından incelendi ve 18 Nisan 1925'te karara baÄŸlandı. 19 Nisan'da bu teklif TBMM tarafından kabul edildi. 628 sayılı bu kanun ile 29 Ekim, 1925'ten itibaren "bu gün", ülke içinde ve dış temsilciliklerde bayram olarak kutlandı. 628 Numaralı kanun metni:[2] - Madde 1 - Türkiye dahil ve haricinde devlet namına yapılacak bayram merasimi cumhuriyetin ilan edildiÄŸi 29 teÅŸrinievvel günü icra edilir.
- Madde 2 - Ä°ÅŸbu millî bayram merasiminin icrasiyle sair bayramlarda icra olunacak merasimin tarzı Ä°cra Vekilleri Heyeti'nce tayin olunur.
- Madde 3 - Bu kanun neÅŸri tarihinden muteberdir.
- Madde 4 - Bu kanunun icrasına İcra Vekilleri Heyeti memurdur.
Cumhuriyet sonrası [deÄŸiÅŸtir]29 Ekim Cumhuriyet Bayramı günü, bütün resmî daireler, özel iÅŸyerleri ve eÄŸitim kurumları resmî tatildir. Tatil, her yıl 28 Ekim günü, saat 13:00'de baÅŸlar. Ulusal bir bayram olan 29 Ekim Cumhuriyet Bayramı, günümüzde de her yıl resmî törenlerle kutlanır. Stadyumlarda kutlama törenleri düzenlenir. 29 Ekim günü tüm okullar, meydanlar süslenir, çeÅŸitli etkinlikler yapılır. Okullarda ÅŸiirler okunur, marÅŸlar söylenir. Cumhuriyetle ilgili oyunlar, sergiler, paneller halka açık olarak düzenlenir. ÇoÄŸu yurttaÅŸ, kutlama amacıyla evlerine kırmızı-beyaz Türk Bayrağı'nı asar. Cumhuriyet, yurttaÅŸların seçme ve seçilme hakkının olduÄŸu bir yönetimdir. Ulus temsilcilerinin kabul ettiÄŸi yasalarla ülkenin yönetilmesidir. Cumhuriyet yönetiminde söz ulusundur. Cumhuriyeti korumak, kollamak, yaÅŸatmak her Türk vatandaşının ödevidir.
| 
